Walpersberg Logo

Getuigenis

Getuigenis van Wolfgang Huehn

Verslag vanuit het perspectief van een destijds 15-jarige inwoner van Hermsdorf over werkverplichtingen op de Walpersberg, observaties van buitenlandse arbeiders/gedwongen arbeiders, luchtaanvallen en het einde van de oorlog in de omgeving van Hermsdorf.

Onderzoeksstatus gedocumenteerd

Onderzoeksrecord

Gedocumenteerde gegevens

Persoon
Wolfgang Huehn
Rol
Hitlerjunge / lokaler Zeitzeuge
Plaats
Hermsdorf / Kahla / Walpersberg
Periode
1944-1945; Bericht 2014
Herkomst
Deutschland

Overlevering en context

Wolfgang Hühn Hermsdorf, 29.1.2014 E.-Weinert-Str. 14 Hermsdorf 07629 GF Walpersberg e.V. Geschäftsstelle Dehna Mühlel z.H. Herrn Gleichmann Eichenberg 07768 Geachte heer Gleichmann, Ik behoorde tot dat deel van Hermsdorfer en externe bezoekers van uw lezing op 16.1.2014 in Hermsdorf. Het was een zeer interessante en informatieve lezing voor mij en de andere aanwezigen. U heeft dat zeker zo opgemerkt. De discussie was ook goed, en er werden ook hier feiten uit die tijd rond 1944/45 bekend. Ik denk hier vooral aan de heer Richter uit Stadtroda en zijn "ervaringen" bij de Rasthof. Op 13 april 1945 was ik ook — vóór de directe inval van de Amerikanen in Hermsdorf (rond 14.30) — in de Rasthof en heb het (bijzondere -!) "gedoe" daar meegemaakt. Ik wist ook van dit "gedoe" — hoe zou je het anders noemen — in de dagen en (waarschijnlijk) weken na 13 april. Zelfs dakpannen van het gebouw en ook tegels van muren begon men zich toe te eigenen. Zo heeft de toenmalige burgemeester van Hermsdorf, Wilhelm Sperhake, waarschijnlijk eind april/begin mei geprobeerd een einde te maken aan dit gedoe en zoiets als een hulppolitie in te zetten en daarmee (weer) orde te scheppen. Het is waarschijnlijk gelukt! Tussendoor gezegd stonden er na 13 april — toen ongeveer 200 militaire voertuigen in het bos achter de Rasthof, door de zeker vluchtende soldaten verlaten, rond. Ik heb deze auto's — als vijftienjarige — toen gezien. Ze werden op een gegeven moment daarna gestript en werden zeker maanden (?) daarna verwijderd. Zeker zou men alle gebeurtenissen — april 1945, ook de zogenaamde laagvlieger-activiteiten bij het Hermsdorfer Kreuz van ongeveer 8.00 tot ongeveer 20.00, ondanks 4 stuks Vierlingsflak in de buurt, zeer waarschijnlijk bediend door luchtmachthelpers, kunnen vastleggen. Het was absoluut verschrikkelijk. Niemand in Hermsdorf durfde de straat op! Bijvoorbeeld, ik en de andere jongens van mijn geboortejaar 1929 werden gekeurd (!!). Dat vond 's ochtends vanaf 6.00 uur plaats, in het stadhuis in Hermsdorf. Na het beëindigen van deze „ceremonie“ met ondervraging en beoordeling ook door een arts — officieren sowieso — kon ik rond 8.30 uur weer weggaan. Ik sloop toen langzaam langs de huizen aan de straat om van bovenaf niet gezien te worden. Ik zeg het nogmaals: er waren voortdurend vliegtuigen — vooral Lightnings en Thunderbolts, mogelijk ook Mustangs — onderweg en ze beschoten praktisch alles wat bewoog. De pastoor van Hermsdorf hield een begrafenis op de begraafplaats pas om 20.00 uur. Het was een bijzondere tijd destijds die de plaats moest meemaken. Het zou waarschijnlijk verder uit te breiden zijn. Iets soortgelijks geldt zeker voor het hele gebied. Maar nu eerst verder met mijn uiteenzettingen. Ik was die bezoeker op die januariavond, die als toen 15-jarige als „Hitlerjunge“ op de Walpersberg moest werken. U zei dat ik mijn ervaringen en misschien ook gedachten eens op papier moest zetten. Ik doe dat hierbij en weet ook meteen dat het na bijna 70 jaar toch niet helemaal probleemloos is. Veel is vervaagd, zeker in vergetelheid geraakt, concrete details behalve een paar bijzondere details niet meer zo aanwezig. Zeker heb ik toen zoiets als een dagboek bijgehouden, zonder echter concreet te kunnen ingaan op sommige zaken (concreet werk, concrete dagindeling enz.). De weinige woorden die ik toen schreef, geef ik echter door, aangevuld met meningen van mij die mij mijn hele leven tot nu toe hebben begeleid. Zelf word ik er altijd aan herinnerd dat er toen ook geen rekening werd gehouden met mijn schoolopleiding. Immers, in oktober 1944 had ik al 4 weken „ontbreekt“ omdat ik een vliegopleiding had gevolgd (met 2 vliegexamens — nieuwe A en B destijds). Maar dat terzijde. Nu maar kort over de Walpersberg — u zei toch op de 16e, ik moest het eens schriftelijk vastleggen: In mijn dagboek schreef ik destijds: „1.11. Oproep voor militaire dienst ontvangen.“ En toen verder: „2.11. 4.15 opgestaan, naar het station gelopen“ (ca. 15-20 minuten) „Reis naar Göschwitz, dan speciale trein tot Kahla, tot de Walpersberg gemarcheerd“ — ik zeg nu: zeker niet in colonne, maar op de berg liepen wij, ca. 1500 jongens uit de regio, op sommige plaatsen — zo herinner ik me oppervlakkig — bijna in ganzenpas, een meer dan zware weg. Nu verder in de tekst: „tot de bouwplaats, hout weggebracht“ (welk?) „geschept. Pas om 15.00 kwam eten, wortelen. 16.15 weer vertrokken“ (het werd zeker donker?). „19.15 weer in Hermsdorf“. „3.11. 4.15 opgestaan, 15.00 eten“. Daarbij herinner ik me, op die tweede dag daar, de volgende toch gruwelijke en brute ervaring die mij mijn hele leven heeft begeleid en die ik steeds weer voor ogen had: In de directe nabijheid, waar wij jongens (aan de te bouwen startbaan) schepten, werkten ook (mogelijk) Italianen, in armoedige kleding — zo heb ik het nog ergens in herinnering —. Toen gebeurde het waarschijnlijk dat deze mannen in een kring zaten. Wij jongens waren nieuwsgierig en liepen naar die kring toe. Daar stond met houtresten een zogenaamde driepoot opgesteld, daaraan hing een blikken bus, binnenin — overeenkomstig de grootte van de bus — waren misschien 8 aardappelen, die met een klein vuurtje eronder gekookt moesten worden. Wij paar jongens waren als verlamd bij dit aanzicht. Zo hebben wij onder deze indruk niet gemerkt dat er plotseling een man, gekleed met brede broekspijpen, voorzien van grote schapenlaarzen, op ons afstormde, met de laarzen tegen de bus trapte, zodat die 3-4 meter wegvloog en de aardappelen in de omgeving werden geslingerd. Toen sloeg hij met alle kracht met een knuppel op de mannen in, die uiteenvluchtten. Zo hebben wij 15-jarigen nog nooit zo'n situatie meegemaakt — wij waren als verstijfd, konden dit alles niet begrijpen — en juist dat heeft mij mijn hele leven begeleid. Pas enkele jaren later heb ik toen veel meer details moeten leren over de wandaden van deze voormalige staat, de SS tenslotte en hun andere organisaties, welke gruweldaden werden gepleegd. Hoe moet je het anders noemen. Misschien zou ik vandaag kunnen zeggen dat deze afschuwelijke ervaring mij heeft gevormd. In mijn dagboek vond ik echter juist in die tijd begin november 1944 geen verdere uitspraken. Misschien hangt dat toch samen met mijn gespannen situatie, tijdstechnisch gezien. Immers was ik — zoals hierboven aangegeven — dagelijks bijna 15 uur op de been. Nog iets tot slot, ik zei het die avond al: mijn neef, Günther Leisering, ook geboortejaar 1929, was ook op de Walpersberg, toen ook nog eens in maart 1945. Hij vertelde me dat hij „onder in de berg“ aan de Me 262 bij het richtwerk de antenne moest monteren. Toen hij me dat voor het eerst vertelde, vond ik dat best sensationeel, dus zoiets moet er ook geweest zijn. Günther is ongeveer een jaar geleden overleden. Nadere gegevens zijn dus over dit verhaal en de omgeving waar hij moest werken niet meer te achterhalen. Hiermee wil ik mijn korte verslag beëindigen. Ik wens u en al uw medestanders verdere goede resultaten. Hartelijke groeten | — if po N OLE (And \ LL hte go hy Ä As

Namen en trefwoorden

  • Deutschland
  • Hitlerjugend
  • Hermsdorf
  • Walpersberg
  • Kahla

Bronnen en verwijzingen

  1. Zeitzeuge-Bericht Wolfgang Huehn 2014-01-29