Getuigenis

Paul Baert – Eichenberg / Walpersberg

Je zult werken tot je sterft «Op de buitenste wei, waar wij stonden, zou kamp E worden opgezet. Bij onze aankomst waren er nog geen enkele barak. Tijdens de eerste dagen sliepen we onder de open lucht. Hoewel het die nacht al behoorlijk koud was, waren we blij dat het zo'n mooie herfst was.» «De volgende dag moesten we allemaal op bevel aantreden en werden we toegewezen aan verschillende bedrijven die deelnamen aan de constructie van een van de grootste ondergrondse fabrieken voor geheime wapens in Duitsland. Sommigen van ons werden ingedeeld bij de kampkolonne en wij werden ingezet voor de bouw van de barak en de andere voorzieningen; zo hadden we na enkele dagen een onderkomen, hoewel het voor de ongeveer 1500 gevangenen erbarmelijk was. De kampkolonne moest de barak in Hermsdorf afbreken en in Kahla weer opbouwen.» «Op de eerste werkdag moesten we op bevel op het appelplein aantreden. Een hoge SS- officier hield een toespraak en legde ons uit dat we in een herscholingskamp waren beland omdat we het rijk hadden geschaad en onder de huidige omstandigheden - het rijk was verstrikt in een strijd op leven en dood met zijn vijanden - moesten we werken tot de dag waarop we sterven. Op dat moment - we waren allemaal jong en gezond - dachten we dat die man gek was en alleen onzin vertelde. Toch zouden deze woorden voor velen van ons waar worden.» In samenwerking met de Gustloff-Werke-Weimar had het commando van het nazi-leger 95 compagnieën bevolen een plan op te stellen, dat ze zeer strikt moesten uitvoeren. De voormannen, allemaal Duitse burgers, alle specialisten in hun vakgebied, werden vrijgesteld van militaire dienst. Ze werden onder druk gezet door de leiding van Reimahg: als ze de vereiste arbeidsnormen niet haalden, zouden ze aan het oostfront worden ingezet. Dit was een van de redenen om de gevangenen tot hoge arbeidsverrichtingen te dwingen. Het hoogste doel van de Reimahg- operatie was het opbouwen van een productieve luchtvaartindustrie ten koste van alles, met de opdracht de Russische en geallieerde troepen te stoppen en de oorlog met behulp van nieuwe geheime wapens alsnog te winnen. «Eerst was ik in dienst bij het bouwbedrijf „Ernst Linss" uit Gerstungen, waarvoor we tunnels moesten boren. Met een zware boormachine boorden we gaten in het rotsoppervlak. We stopten deze gaten vol met dynamiet, dat delen van de rots wegblies. Het was onmenselijk zwaar werk.» «Vanaf februari was ik in dienst bij het bedrijf „Tagmann" uit Leipzig. Ons werk bestond erin de top van de Walpersberg af te graven voor de bouw van de startbaan. Het puin werd weggebracht door kiepwagens, de zogenaamde „Berlijners". Op een dag viel ik onder zo'n vrachtwagen; hij kantelde naar één kant en ik belandde eronder. Ze wrikten me eruit. Mijn hand was gewond, maar de Duitsers gaven me het bevel mijn werk voort te zetten.» Paul Baert Je zult werken tot je sterft Ondanks de strenge winter - de thermometer daalde tot 20 graden Celsius onder nul en het landschap was bedekt met een halve meter sneeuw - moesten ze dag en nacht en dag na dag werken. Op de top van de berg leverden de arbeiders de zwaarste inspanning. Bomen werden uitgerukt en de top van de berg werd uitgegraven voor de bouw van de startbaan. De Italiaanse gevangenen, die daar werkten en niet gewend waren aan zulke strenge weersomstandigheden, stierven één voor één. Deze arme zielen werden vervangen door Russen, Nederlanders en Belgen, die beter tegen de koude temperaturen konden. «Sinds de voedselvoorziening voor het zware werk onvoldoende was (3/a liter koolrabisoep, rode biet en rode bietenbladeren en 150 gram brood met een lepel vet of jam), waren de houten barakken bijna onbewoonbaar, er waren geen wasfaciliteiten en er was een luizenepidemie; vooral de mensen die dit onmenselijke leven niet konden verdragen, stierven als eerste.» «De winter van 1944 - 1945 was erg koud. Slechte kleding en ondervoeding eisten hun tol: diarree gevolgd door tyfus, langdurige tuberculose en dysenterie, evenals uithongering tot de dood waren de belangrijkste doodsoorzaken.» «Dagen en maanden gingen voorbij; kameraden in de barakken stierven. De ondervoeding en de ziekten verteerden de uitgeputte lichamen. Het helse werk ging echter door.» «Degene die niet aan de arbeidsvereisten kon voldoen, kreeg slechts de helft van de voedselkaart en ging ten onder.» Vanwege het hoge sterftecijfer in kamp E brachten de Duitsers regelmatig gevangenen uit Buchenwald binnen. Buchenwald was een concentratiekamp in de buurt van Weimar. Op 20 december kwamen weer enkele Fransen uit Buchenwald naar kamp E. Op het moment dat ze ontdekten dat de levensomstandigheden in kamp E slechter waren dan in Buchenwald, eisten ze hun terugkeer naar Buchenwald. Als straf en als voorbeeld voor andere potentiële onwillige arbeiders moesten ze de hele nacht onder strenge bewaking van de SS buiten op het appelplein blijven staan. De meeste mannen overleefden die nacht niet; ze vroren dood. «In de tussentijd was de eerste Me262 klaar. Met een oorverdovend lawaai en een ongelooflijke snelheid steeg het vliegtuig op, vloog over kamp E en verdween in de atmosfeer. Het Duitse legercommando had hoge verwachtingen van deze straaljager, die een snelheid van 850 km/u bereikte.» «Tegen het einde van maart 1945 hoorden we het gedreun van kanonnen, een teken dat onze bevrijders naderden.» Paul Baert Je zult werken tot je sterft «Op 1 april was het Pasen en stond het werk stil. Het kamp was door de SS afgesloten. Omdat we niet meer werkten, kreeg elke gevangene nog maar een halve portie per dag.» «Op 10 april moest kamp E zich op het appelplein verzamelen. Iedereen die nog enigszins kon lopen, werd uit de barakken gedreven en moest bij de keuken stoppen. Iedereen kreeg een voedselrantsoen en zou door de SS naar een onbekende bestemming worden gebracht. Julies Saeless, Belgische kampioen hardlopen (100 meter), stond ook in de rij. Hij maakte een verkeerde beweging en werd in de rug geschoten. Hij stierf ter plekke.» «Na dit voorval werd de kolonne onder strenge bewaking van de SS in beweging gezet. Na enkele dagen rondzwerven in het ingestorte Duitsland werden ze bevrijd door het naderende Amerikaanse leger.» «Voor mij en mijn kameraden had elk van onze verhalen een verschillend einde. Omdat ik te zwak was om alleen te lopen, had ik me met enkele anderen verstopt bij het uitwijzingsbevel, in de hoop dat we in het kamp zelf bevrijd zouden worden.» «Vroeg in de ochtend van de volgende dag werd het kamp door de SS doorzocht, die iedereen brutaal naar de poort dreef die ze vonden. Bij de poort laadde de SS nerveus alle ernstig zieke en stervende mensen op twee krakkemikkige karren, die door boeren waren gevorderd. De mars begon onmiddellijk. Ik sleepte mezelf verder met twee krukken, omdat ik te ver naar beneden aan de helling was. Ook de anderen die deel uitmaakten van dit ongeluk maakten ware onmenselijke momenten door. Het was een strijd tegen de dood. Degenen die niet konden volgen en achterbleven, werden door de SS, die ons begeleidde, genadeloos geëlimineerd.» «Na een mars van drie uur bereikten de overlevenden een kamp, waarvan mij later werd verteld dat het kamp 7 was. Op die plaats hadden ze alle zieke en stervende mensen van de andere kampen van Reimahg verzameld. In kamp E had ik al begrepen dat een mensenleven in de ogen van de SS niets betekent, maar wat ik in kamp 7 zag, was ongelooflijk: honderden mensen lagen op de grond en waren dood of aan het sterven. Het was april en het werd al langzaam warm, wat een geur van ontbinding over het kamp bracht. De mannen van kamp E verdwenen in de massa. De meesten van hen stierven.» «Op 14 april werden we bevrijd door het leger van generaal Patton. Alle hulp werd aangeboden door het Amerikaanse Rode Kruis.» «Ze brachten me naar het kasteel van Hummelshain, dat door de Amerikanen was omgebouwd tot een ziekenhuis. Bij mijn aankomst werden ik en de andere overlevenden verzorgd door verpleegsters en na een algemene controle leek het alsof ik nog maar 32 kilo woog. Ik was als een levend skelet.» Paul Baert