Getuigenverklaring van ooggetuige Fiorino Odasso

De heer Fiorino Odasso is geboren in Garessio op 28.08.1902, hij vertelt het volgende: De Duitsers kwamen op 25 juli 1944 aan in Garessio. Een groep van hen had ook in mijn woning onderdak genomen. Ze voerden op 27 juli ’s avonds zeer eigenaardige gesprekken. Daarna wilde ik me verstoppen, maar een van hen volgde mij en nam mij vast. De razzia was begonnen in de Via Garibaldi en zo bevonden zich veel arrestanten op de brug van de Luvio en later samen in hotel Miramonti. We werden naar Kahla gebracht. Onderweg vormden wij Garessino’s, landgenoten uit onze nabije omgeving en enkele Milanesen, die eerder een korte tijd in de gevangenis San Vittore in Milaan hadden doorgebracht, een eigen groep. Na drie maanden gevangenschap in Kahla kwamen we in een andere verblijfplaats, namelijk in de rozentuin, aan de rand van de stad Kahla. Vandaar was het dichter bij de REIMAHG. We werkten daar allemaal. In mijn vrije tijd na het werk werkte ik bij een familie. Het waren twee oude mensen die samenwoonden met de vrouw van hun jongste zoon en twee meisjes van 10 en 6 jaar. Al hun zes zonen waren aan het front in Italië. Ik hielp daar mee in de landbouw en kreeg aardappelen en thee. Omdat ik wat Duits kon, leerde ik de twee meisjes woorden in het Garessinisch. De kampcommandant was een oorlogsinvalide, hij had een arm verloren. Zijn familie woonde in Kahla (vrouw en zes kinderen), die hem vaak vergezelden in het kamp. Onze opzichter was een Duitser uit Kahla, die uitstekend Italiaans schreef en sprak. Hij was getrouwd met een verpleegster. Af en toe moest ik met hem naar Kahla gaan om de post te halen. Ons verbond een hechte geheime vriendschap. Hij nam me zelfs mee naar zijn keuken en ik kon daar ontbijten. Toen we destijds in Kahla aankwamen, waren daar al andere Italiaanse dwangarbeiders. Zij werkten in de tunnel en ik maakte mee hoe daar twee tot drie stierven. Uit ons kamp, ik kan het me nog precies herinneren, werden drie doden op een wagen naar de begraafplaats van Kahla gebracht. Twee keer was ik in de ziekenboeg, daar was een Franse verpleegster en een Russische arts. Ik ging vaak naar een herberg in Kahla. De dochter van de eigenaar weigerde ons de toegang, terwijl haar oude vader ons vaak met alle voorzichtigheid de deur opende en ons binnenliet. Toen de Amerikanen naderden, brachten de Duitsers ons naar een ander kamp. Dit lag niet ver weg, midden in bossen. Daar zag ik voor het eerst een pastoor, een zeer strenggelovige. Van hem ontvingen we de communie. Precies een jaar nadat we gevangen waren genomen, op 28 juli 1945, keerden we via Zwitserland terug naar ons thuisland.