Getuigenis van een anonieme gedeporteerde uit Matelica (geboren 1927)

Anoniem geboren in Matelica in 1927, opgepakt in Matelica mei 1944 In mei, waren er ook een paar dagen eerder hier geweest, de volgende ochtend, rond negen uur, waren we aan het ontbijten, vanuit de deur zag je een straat, ik zei: "komen de Duitsers ook vanmorgen weer omhoog, ze komen daar, jullie van '27," "kom met ons mee" – zei hij – naar het commando en goed. We vertrokken daarvandaan, we liepen de hele weg over... de heuvels, die hij vond, met hen, zo de hele weg, toen kwamen we op een gegeven moment terug, de weg van de heuvels, er was er een die van '25 was, had hij maar nooit gevonden, hij wilde hem executeren, omdat hij was weggelopen, hij moest onder het huis zijn. Die daar opgepakt, vanaf daar zette hij ons allemaal in rijen van drie, hij bracht ons helemaal naar beneden bij het bivak van Santa Teresola, hier vlakbij Merloni, 's avonds, het was nog nacht, toen gingen we weer met de vrachtwagens, hij nam ons mee met de vrachtwagens, hij bracht ons naar Cerreto. In Cerreto zette hij ons in de kazerne, in de celletjes, daar beneden, zo krap. "Als we hier vannacht blijven, gaan we allemaal dood", maar 's avonds, na de nacht, weer met de vrachtwagens, hij bracht ons naar Sforzacosta, in Sforzacosta zijn we 3-4 dagen gebleven, ik weet het niet meer, daarna voelde ik me slecht, ik was in de ziekenboeg. Maar het was zo dat ze ons hadden opgeroepen om te vertrekken, maar ik voelde me slecht, een klap! "weg eruit", we vertrokken daar 's avonds met de vrachtwagen, we waren 27-28, de eersten toch?! We liepen de hele nacht "waar brengen ze ons nu heen? Naar de hel die ze ons brengen", we kwamen terug in Argenta, nou, wat voor plek het was weet ik niet, en we kwamen terug in de ochtend net bij daglicht, ze stopten met die vrachtwagen, ik voelde me slecht, ik nam niets, de anderen, daar was een café, sommigen namen koffie, anderen namen wat anders, toen namen ze ons mee, ze brachten ons naar een bos, ik weet niet wat het was, waar de kastelen waren, toen werd het bijna avond, nee...! Wacht, want van daar vertrokken we 's ochtends weer, met de trein brachten ze ons naar Suzzara. In Suzzara kwamen we na de lunch aan en ze brachten ons in een huis waar de kastelen waren en gaven ons een kaartje voor het kasteel, ieder zijn eigen, het kaartje om te slapen, er was een Duitser daar, "nu moeten we ze begeleiden naar de carabinieri, Italianen", hij begon daar, je kon niet verstaan wat hij zei, "allemaal partizanen!" Stil, hij nam al onze kaartjes af, nam ze mee, bracht ons weg, bracht ons vlakbij het station, daar was een groot kazernegebouw, ik weet niet wat het was, daar was de trein van de Piëmontesen, er waren grote, kleine, die had hij meegenomen naar het bos, maar wij nam hij mee naar huis, zette ons bij hen, daar zijn we 3 dagen geweest. Op een mooie ochtend vertrekken we, waarheen? We stonden daar, vlakbij het station, van het station op de veewagens geladen, allemaal vol, dicht, verzegeld en we vertrekken; maar waarheen? We liepen en liepen... Toen ik onderweg was, waren er vijvers, er waren eenden, er waren ganzen (......) we hoorden dat het een beetje... we hoorden schoten pum, pum. Had hij maar nooit geschoten! Diegenen die ons begeleidden! Die eenden...! De Duitsers stopten de trein, ze dachten: "Deze maken een opstand, wat doen ze." Toen begonnen ze de geweren van iedereen die had geschoten te tellen, hoe ze het hebben doorstaan, weet ik niet. Uit Suzzara vertrokken al die wagons, daarna passeerden we Oostenrijk, we waren bij de grens, daarna openden ze de wagons, maar toch, ik ontsnapte, waarheen? Kom op, buiten de grens, ze openden ze! Daarna kwamen we aan op de bestemming, we zijn daar een jaar gebleven, 12 maanden, we deden diensten: overdag, 's nachts 10 uur, een uur reizen om te werken, een uur om terug te komen, we deden 12 uur. We zijn er te lang geweest, wij waren er, want we waren allemaal in Kahla, het was een theater, er waren kastelen, er waren; na een paar maanden brachten ze me naar kamp 1 en daarna brachten ze ons nog een keer naar Kahla, velen werden verplaatst. Het water om te werken, het regende altijd, half op blote voeten, want de schoenen waren kapot, ze hadden ons klompen gegeven, jullie weten wat klompen zijn, van hout... Werken op half blote voeten, half naakt... de luizen, die, als je de kousen strak aantrok, altijd twee tegelijk, wat kon je doen, er was niets aan te doen. Daarna werkten we, hij zei tegen mij, in het team, we waren 9 of 10, we maakten de (...) om de tunnels te vullen, ik was de jongste want ik was van '27, maar in mijn team waren er twee of drie uit Bergamo, die waren vrijwillig gegaan om te werken, net zoals degenen die nu naar Duitsland gaan om te werken, naar Zwitserland gaan; wij waren niet de eersten, toen we aankwamen, hadden ze al 3-4 stukjes tunnels gemaakt zo lang als deze zaal, het was 2,5 meter lang, 2 meter hoog, het was een appartement, daarna maakten we het af, want in een jaar, weet je hoeveel er gegraven is, onder die berg, 22 km tunnel, dan bij de ingang, net toen... alle bogen die de fabriek maakte voor apparaten, de apparaten, alle draden, ik weet het niet, wij waren altijd bezig met maken... uiteindelijk was het klaar. Na een jaar gingen we weg, de oorlog was voorbij, want elke dag waren er bombardementen, de vliegtuigen vlogen over, bombardeerden, waar wij werkten bombardeerden ze niet, daarna liepen we, toen we klaar waren met werken, 4 dagen en 4 nachten, vertrokken we; naar huis, gingen we naar huis? Daarna kwamen we inderdaad terug precies bij de grens van Duitsland en Tsjechoslowakije. Wij waren daar ongeveer twintig dagen, een maand zwervend, alleen. Die andere kameraden van mij zijn er niet meer, we zijn met z’n vieren uit Matelica, ik ben overgebleven, de anderen zijn allemaal dood. We waren daar, we gingen op zoek naar eten, we zochten iets, maakten het klaar, aten, daarna kwamen de Amerikanen weer, ze hadden ons opgepakt, namen ons mee, brachten ons naar Italië.Na deze verklaring die hij ons gaf, wilden we wat vragen stellen Hoe en wanneer werd u opgepakt? Ik heb het al gezegd, ’s ochtends kwamen ze langs de weg naar San Vicino, we waren aan het ontbijten, ze kwamen naar boven, keken naar onze leeftijd, “jij komt met ons mee, naar Cerreto,” ja, daarna brachten ze ons naar Cerreto, daar zetten ze ons ’s avonds in de gevangenis, daarna brachten ze ons naar Sforzacosta, vanuit Sforzacosta zijn we teruggekomen, zoals ik al zei, toch?! Voor welk werk werd u ingezet en hoe verliep uw dag? Wij daar, toen we daar aankwamen, maakten we de eerste dagen spoorwegen voor de karretjes, om de spullen die voor de mijnen werden gemaakt eruit te halen... om het materiaal eruit te halen waren er kleine karretjes, nadat we dat gedaan hadden, gingen we altijd zo door, we maakten spoorwegen, ik... ik was de jongste, ik liep altijd omdat ze me zeiden, buiten is de werkplaats bij de ingang, daar legde hij de trottoirs voor de waterpassen, hij stuurde me om die recht te zetten, hij stuurde me om stukken hout te zoeken om ze te ondersteunen als ze instortten. Wat is de gebeurtenis die u het meest heeft geraakt? En wat herinnert u zich het beste? We zijn veel hier geweest, veel daar, we hebben het heel slecht gehad, ik kreeg een keer een zenuwinzinking die ik nog steeds voel in mijn rug, maar om de anderen geen pijn te doen, hè?! Want wij, als we sliepen, als er ’s nachts alarm was, geen alarm, dan gingen ze weg..., je moest opstaan; er was een greppel gegraven, er was een sportveld meer dan 2 meter diep, er waren trapjes om erin te komen, als er alarm en bombardementen waren, wilden wij niet opstaan, maar wat maakte het uit als er alarm was, ze bombardeerden, wat ze deden; maar je moest wel opstaan, want anders, op de bedden, sloegen ze, lost, lost; om erin te komen via de trapjes, degene vooraan liep niet, wat doe je, of je trapt ze op hun hoofd! Degene achter begon te slaan, ik kreeg een zenuwinzinking. Ik zei “genoeg”, als hij me nog een keer slaat, genoeg! Hoe werd u bevrijd? Daarna, toen het afgelopen was en ze zich omsingeld voelden, brachten ze ons weg van waar we waren omdat ze zeiden, “als we deze hier laten, zullen ze in opstand komen met de hele bevolking”... Dus brachten ze ons weg, we hebben 4 dagen en 4 nachten gelopen. Wat is de ergste herinnering? Toen ik thuis kwam; ik kwam thuis, mijn moeder was overleden, vanwege het verdriet, dat is... Wat is de mooiste herinnering? Er was niets moois.